Urartular da Din

25 dk


808
5 Paylaşım, 808 Beğeni

1. Urartu Coğrafyası

Urartu krallığı, Doğu Anadolu bölgesinde Van Gölü havzası merkez olmak üzere Kafkaslardan, Toroslara çok geniş bir coğrafyaya hakim olmuştur. M.Ö. 9. yüzyılda kurulumunu tamamlamıştır. Urartu krallığının ortaya çıkmasına zemin hazırlayan Asur seferlerinde şöyle geçmektedir. I. Salmaneser’in yıllıklarına göre 8 büyük aşiretten oluşan bu ülkenin adı Uruatri olarak geçmektedir. Urartular ise kendilerine Nairi adını kullanmışlardır. Bu bölgede hakim olan sert iklim şartları yaşamlarını da olumsuz etkilemektedir. Bölgenin onlara sağladı en önemli şeylerden biri ise doğal savunma alanları olmuştur. Etrafı dağlar ile çevrili olması giriş çıkışlara hakim olmalarını sağlamıştır. Urartular yerleşim yerlerini tarım alanlarından daha yüksek yerlere inşa etmişlerdir. Asur tehdidi ile uzun süre mücadele eden Urartular şehirlerin etrafında birleşmeye başlayarak merkezi bir yapı halini almıştır.

2. Urartularda dinin yeri

Urartularda o dönemki birçok devlet gibi çok tanrılı bir inanışa sahiptirler. Urartuların inanç siteminde bulunan tanrılar arasında bir hiyerarşi vardır. Bu sistemde her tanrıya görevler verilir bu tanrıların görevlerine göre de dualar ve tapınma alanları yapılır. Din toplumsal bir olay olduğundan dolayı, toplumu bir arada tutan ortak değerleri sağlamaktadır. Devlet topraklarını genişlettiği zaman fetih edilen topraklarda yaşayan insanlar bu dini kabul ederler. Bu olay da bütün halkın ortak değerlerde buluşmasını sağlar. Urartular ile alakalı kaynakların çoğunu kitabelerinde ve çivi yazılı vesikalarından öğreniyoruz. Urartular yazılarına genelde baş tanrıları olan Haldi ile başlarlar. Urartu dini birçok dinden etkilenmiş bir dindir. Hitit, Asur, Mısır gibi birçok ülkeden din ve sanat anlamında da çok etkilendiği söylenebilir.

3. Urartularda Tanrı ve Panteon

Urartularda din devletin temel yapı taşlarından biri olmuştur. Din onları bir arada tutan sosyal ve kültürel bir bağ oluşturmuştur. Urartularda olan panteonun ilk izleri Zimzim Dağı’nın göle bakan eteklerindeki bir kaya nişi içinde yer alan ve Meherkapı Yazıtı olarak adlandırılan yazıtlardır. Bu yazıtlarda 79 tanrı ve tanrıçanın adı geçmektedir aynı zamanda burada bulunan yazıtta kurban edilecek hayvanların adedi ve cinsleri de belirtilmiştir. Urartular doğa olaylarını tanrıların yaptıklarına inanırlardı.

Urartular tanrıları insan şeklinde tasvir etmiş olsa da bunun yanında birçok kutsal hayvan ile tanrıları pekiştirmişlerdir. Urartular tanrı motiflerini mühürlerde, kemerlerde ve günlük eşya gibi birçok yerde görmek mümkündür. Panteonun en önemli üç tanrısı olan Haldi, Teişeba ve Şivini resimlerde çokça rastlanan tanrılardır.

3.1. Tanrılar

  1. Haldi

Bu tanrı Urartular ile ortaya çıkmış olup daha önce başka bir millette görünmemiştir. Bu tanrı Urartuların ulusal kimliğinin ifadesi haline gelmiştir. Panteonun baştanrısı olan Haldi aynı zamanda Urartuların savaş tanrısıdır. Haldi betimlenirken aslan üzerinde kimi zaman sakallı bir şekilde kimi zamanda sakalsız bir şekilde betimlenmiştir.

  1. Teişeba

Meherkapı yazıtında ve çoğu çivi yazısı metinlerde Asurluların fırtına tanrısı olan Adad’ ın yazıldığı şekilde yazıldığını görüyoruz. Urartu panteonun ikinci sırasında yer alan Teişeba, Haldi den sonra en çok kurban alan tanrıdır. Teişeba, Hurri panteonundan iyi bildiğimiz Teşup temel özelliklerini ve aynı tanrısal imgeyi barındırır her ikisi de fırtına, şimşek tanrısıdır. Teişeba betimlenirken kutsal hayvanı olan boğanın üzerinde ayakta durur vaziyette resmedilmiştir. 

  1. Şivini

Panteonda bulunana üçüncü tanrı olan Şivini güneş tanrısıdır. Bu tanrı Hurrilerde gördüğümüz güneş tanrısı Şimigi ile aynı olduğu bilinmektedir. Urartularında çivi yazısında Asur güneş anlamına gelen yazı şekli ile yazılmıştır. Asurlarda olduğu gibi Şivini de kanatlı güneş kursu ile betimlenmektedir. 

4. Urartuların dini inançları ve adetleri

  1. Kurban kesme ve yiyecek sunma adetleri

Meherkapı yazıtları Urartuların tanrılara boğa, kuzu, inek gibi kurbanlar sunduklarını bize söylemektedir. Toprakkale’de bulunan insan kemikleri de insan kurban ettiklerini bize göstermektedir. Yiyecek sunma olarak Haldi adına ekilen üzüm bağları örnek olabilir. Kurban kesmek sadece tanrılara sunulmak ile kalmaz iken ölülere de kurban adandığını görmekteyiz  

  1. Hayat ağacı

Yapraklanan ve yaprak döken ağaç eski dönemlerde ölümü ve yaşamı sembolize etmiştir. Bundan kaynaklı kutsal sayılmıştır. Asurluların, Urartu sanatı üzerine olan etkilerini burada da ağaç motiflerinin mühürlere yansımasında görmüş oluyoruz. Ağacın meyve vermesi, çiçek açması ve sonra dökülmesi onlara hayatı çağrıştırmış ve bunu hayat döngüsü olarak görmüşlerdir. Hayat ağacı motifi birçok eski toplumda olduğu gibi Urartu toplumunda da kendisine yer edinmiştir. 

  1. Açık hava tapınakları

Genellikle bir kaya oyuğundan oluşan kaya anıtlardır.

  1. Tapınaklar

İlk Urartu tapınağı İşpuini döneminde (M.Ö. 825-810) inşa edilmiş olması gerekirken Ardini (Musaşir)’deki Haldi Tapınağıdır. Bu tapınaklar kare planlıdır.

  1. Ateş

Ateşin diğer element farklı oluşu insanın ateşi kendi oluşturabilmesiydi. Ateş onlar için hem çömlek yapmakta kullandıkları hem ısınmakta kullandıkları kısacası hayatlarını her evresinde kullandıkları için onların yaşam ile olan bağlarını güçlendirmiştir. 

5. Mezarlar

Urartular ölümün bir son değil canlılığın farklı bir durumu olduğunu benimsemişlerdir. Ölen kişinin geride bıraktıkları ile bir bağlantısı olduğunu ve onların gündelik hayatlarında da beraber olduklarını düşünmektedirler. Ölen kişilerin geri gelebileceği düşüncesi ve onların ihtiyaçlarını da düşünen Urartular onların yiyecek ve giyeceğe de ihtiyaçları olabileceğini düşünmüşlerdir. Urartular mezarlarını daha çok bir ev haline getirmeye çalışmışlardır, ölen kişi geri geldiğinde bütün ihtiyaçlarını karşılayabilsin istemişlerdir. İçerisi ne kadar kaliteli malzeme ile doluysa orada yatan kişinin soylu olup olmadığını, kendisinin ne kadar varlıklı olup olamadığını da bu mezarlar bize göstermektedir. Bu durum ölülerini gömme kültürüne de yansımıştır. Kral ya da halktan biri ise ölen mezar şekilleri de farklılık göstermektedir. Urartularda yakarak gömmek ve normal biçimde gömülen birçok insanda vardır. Yakarak gömülmede ise daha çok bilezik, kemer iğne gibi eşyalar bırakılmıştır.

Urartular ölülerine aynı zamanda kurbanlarda sunmaktaydılar bunu bazı mezarların çevresinde oluşan oluklardan anlıyoruz. Verilen kurbanların etleri ise mezar alanının yakınında verilen büyük yemeklerde yenirdi.     

6. Din ve Ekonomi

Urartu dinini oluşturan öğelerin önemli bir kısmının bitki sembolleriyle ilişkili olduklarını ve etkin bir tarım kültürü oluşturduklarını söyleyebiliriz. Urartularda vergi şeflikler dönemine dayanıyor o dönem bir takas usulü ile başlanan bu durum ilerisi için vergiye zemin hazırlamıştır. Bu şefliklerin kamusal düzen için dört ana madde koydular 1. Halkı silahsızlandırarak seçkinleri silahlandırmak. 2. Toplanan haraçların çoğunu herkesin hoşuna gidecek şekilde dağıtarak kitleleri memnun etmek. 3. Genel düzeni koruyarak ve şiddeti durdurarak sahip olunan gücü insanların mutluluğu için kullanmak. 4. Sistemi haklı çıkaracak bir ideoloji ya da din inşa etmek.

Burada dördüncü madde çok ilgi çekici duruyor çünkü şefler bu maddeyi kendi çıkarları için istemişlerdir. Urartularda madencilik ve tarım ekonomide daha fazla yer tutarken kurulduğu yer neticesiyle tarım o kadar fazla olmuyordu. Fakat artan Asur tehdidi ilerleyen süreçte tarım ağırlıklı bir ekonomi oluşmasına zemin hazırlayacaktır. Madenlerin din ile ilişkisi direkt olarak topraktan geldiği için, toprağın onlara sunduğu bir şey olarak görür ve madenciliği kutsal olarak kabul ederler. Bu da ister istemez ekonomik faaliyetlerin dinsel simgeler ile üretimde sürekliliği ve düzeni sağlamıştır diyebiliriz. 


Sizin Tepkiniz Nedir?

hate hate
23
hate
confused confused
69
confused
fail fail
46
fail
fun fun
38
fun
geeky geeky
30
geeky
love love
7
love
lol lol
15
lol
omg omg
69
omg
win win
46
win

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yazı Formatı Seçiniz
Serbest Yazı
Yazılarınıza Görseller Bağlantılar Ekleyebilirsiniz
Fotoyla Anlatım
Kendi resimlerinizi yükleyin ve birşeyler anlatın
Video
Youtube, Vimeo veya Vine Kodları
Ses
Soundcloud veya Mixcloud İçerikleri
Görsel
Fotoğraf veya GIF
GIF
GIF Formatı